Een paar weken geleden was ik bij een opstellingendag over ziekten. Een dag waarop systemen zichtbaar werden, lichamen begonnen te spreken en er ook een arts uit de reguliere geneeskunde aanwezig was. Dat alleen al zorgde voor een interessant spanningsveld. Niet of-of, maar en-en. Kijken met meerdere brillen tegelijk. Ik maakte acht pagina’s aantekeningen. Geen keurige zinnen, maar flarden. Woorden, pijlen, cirkels. Precies zoals het veld zich liet zien: niet lineair, niet logisch, wel raak. Wat me bijbleef? Ziekte gaat zelden alleen over jou.
We zijn gewend om bij ziekte te starten bij het symptoom. De pijn. De diagnose. De klacht die “weg” moet. Maar wat deze dag steeds opnieuw liet zien, is dit: energie is er eerder dan de ziekte.
Ziekte ontstaat niet uit het niets. Er gaat iets aan vooraf. Een beweging die stokt. Een last die te zwaar wordt. Een patroon dat al veel langer bestaat, soms zelfs generaties.
Het lichaam is daarin geen vijand, maar een boodschapper. Het symptoom is niet het probleem, het is de uitkomst. En ja, je kunt een pilletje nemen. Dat kan soms zelfs helpend zijn. Maar als het onderliggende patroon niet verandert, vindt het systeem wel een andere route om zich te laten horen.
Patronen die blijven vragen om gezien te worden
Tijdens de opstellingen werd zichtbaar hoe patronen zich vastzetten in het lichaam. Burn-out, depressie en psychose. Niet als label, maar als beweging.
Burn-out liet zich zien als een beweging die niet meer lukt.
Depressie als een last die niet meer gedragen kan worden.
Psychose als het systeem dat het overneemt. Vaak geladen met dader- en slachtofferdynamieken.
Niet om te verklaren. Wel om te begrijpen dat dit geen persoonlijke zwakte is, maar systemische intelligentie. Het systeem zoekt altijd naar balans. Ook als dat via ziekte gaat.
Wat niet aangekeken wordt, blijft actief
Een terugkerend thema deze dag: kijken en niet-kijken. Er was een moment waarop zichtbaar werd dat iemand bijvoorbeeld wel kon kijken naar grote thema’s als oorlog, verlies, dood maar niet naar haar eigen kind. Alsof dat simpelweg te dichtbij was. Te pijnlijk. Te bedreigend. Door hetgeen de persoon had meegemaakt.
Blinddoeken zijn soms noodzakelijk (letterlijk)
Niet alles kan in één keer gezien worden. Sommige waarheden hebben tijd nodig. Bedding. Veiligheid. Door een blinddoek. Maar wat niet aangekeken wordt, verdwijnt niet. Het blijft meebewegen. In relaties. In het lijf. In klachten.
Liefde en controle bleken hier nauw verweven. Wie ooit leerde dat liefde onveilig was, grijpt vaak onbewust naar controle.
Als rollen door elkaar raken
In meerdere opstellingen kwamen rollen in de knel:
een zoon die geen volwassen man kon worden
een kind dat onbewust een ouder droeg
generaties die over elkaar heen lagen
Volwassen worden vraagt om ordening
Als een kind te vroeg groot moet zijn, blijft ergens een jongen achter. Het lichaam weet dat. Het systeem ook. Trauma, misbruik en oorlog (zelfs van ver terug) bleken hierin een stille maar krachtige onderstroom. Niet als verhaal, maar als energie die nog geen plek had gevonden.
Waarom niet alles opgelost hoeft te worden
Misschien wel het meest bevrijdende inzicht van de dag: een opstelling is geen reparatiewerk. Niet alles kan opgelost worden. Niet alles hoeft gefikst. Soms is erkennen wat is, het maximale. En tegelijk precies genoeg.
Bij zware thema’s zoals ziekte, zelfdoding, psychose, werd duidelijk hoe gevaarlijk het kan zijn om te willen ingrijpen. Soms volgt iemand onbewust een ander, zelfs tot in de dood. Dan vraagt het systeem niet om actie, maar om aanwezigheid.
Zien. Buigen. Niet ingrijpen waar dat niet van jou is.
Tot slot: wat ziekte misschien van ons vraagt
Misschien vraagt ziekte niet om strijd. Niet om oplossen. Maar om luisteren. Om vertragen. Om kijken. Zacht, op jouw tempo.
Ziekte is zelden van jou alleen.
Maar het moment waarop jij luistert, dát is van jou.
En soms… is dat al helend genoeg.
Misschien herken je iets van jezelf
Misschien lees je dit en voel je ergens een lichte ja. Of juist een vage onrust, zonder precies te weten waarom. Dat is vaak het moment waarop een systeem zich aandient. Niet omdat het opgelost moet worden, maar omdat het gezien wil worden.
Een familieopstelling kan dan een manier zijn om te kijken. Zonder te graven. Zonder te forceren. Met respect voor wat van jou is en wat niet.
Je hoeft niet te weten wat er speelt. Alleen dat je bereid bent om aanwezig te zijn bij wat zich laat zien. Als je voelt dat dit resoneert, ben je welkom bij een familieopstelling. Niet om beter te worden, maar om vrijer te bewegen binnen jouw systeem.
